Pr và vấn đề môi trường

16/05/2010 21:58

Bài viết đưa ra nội dung và phân tích từ khía cạnh đạo đức nghề PR về chiến dịch của 1 tổ chức tại New York đã sử dụng những "chiêu bài PR" nhằm che mắt công chúng, khiến cho công chúng chấp nhận rằng nước thải không hoàn toàn độc hại.

Câu chuyện tại New York

 

Đầu những năm 1970, trang nhất của các tờ báo đã kể lại những câu chuyện ô nhiễm nguồn nước ngọt và nước biển. Dưới áp lực của các nhà môi trường, Quốc hội đã phải thông qua các đạo luật về nước sạch. Chính phủ yêu cầu phải loại bỏ được 85% chất độc hại từ nước thải nhà máy trước khi đổ ra môi trường và phải mua các công nghệ lọc hiện đại. Tuy nhiên, đến những năm 1980, các chi phí ngân sách đã bị cắt giảm và làm cho tình trạng ô nhiễm môi trường càng trở nên nghiêm trọng hơn.

 

Tháng 6 năm 1991, các chất thải từ nhà máy đã được đổi tên thành "biosolids" được xem như chất dinh dưỡng cho đất nông nghiệp. Chúng được coi là phân bón và đã đánh lừa tất cả mọi người, từ những người nông dân đến người làm chính trị. Tổ chức bảo vệ môi trường EPA thuê những nhà nghiên cứu, những nhà khoa học đi chứng minh nước thải là sạch. Họ chi 1 số tiền khổng lồ 300,000 đô la để giáo dục cho công chúng điều đó. Phương pháp làm phân bón  được xem như rẻ tiền, dường như vô hại. Tổ chức EPA đã gây áp lực cho các nhà máy chất thải để họ dùng nước thải trên lĩnh vực nông nghiệp. Các công ty đã sử dụng 1 nơi chứa rác ở đại dương và trên các vùng đất hoang. Chính điều này đã gây ra những hậu quả khôn lường đối với thiên nhiên và con người.

 

Chiến tranh ở các thành phố rác thải đã tấn công vào làn song dư luận trên cả nước. Họ chịu sự chỉ trích từ công chúng và phải đền những số tiền rất lớn. Họ buộc phải thực hiện những biện pháp xử lý an toàn cho nước thải trước khi đổ ra môi trường. Tuy nhiên, những chiến dịch PR đã khiến cho sự việc được giảm nhẹ tình tiết đi rất nhiều và những kế hoạch về nước thải của họ vẫn tiếp tục được thực hiện  cho đến khi những công ty nước thải bị kiện trước tòa.

 

Nhận định

Ở ví dụ này, các công ty  thải ra chất thải đã dùng PR như một công cụ để chứng minh một điều rằng các chất thải của họ không hề độc hại và thậm chí là có lợi cho đất và họ đã đưa ra nhiều những lý lẽ rất thuyết phục như đặt một cái tên rất khoa học cho loại chất thải này đó là ‘biosolids , hay luôn luôn khẳng định rằng ‘chất thải chỉ an toàn như phấn"..., nhưng thực chất  các chất thải này dù có được xử lý kỹ đến đâu thì vẫn là các chất thải vô cùng độc hại. Do đó để chứng minh việc chất thải không hề độc hại thậm chí nó còn là một người "bạn" của đất nông nghiệp, họ đã bỏ ra một số tiền rất lớn để dùng PR- một phương tiện truyền thông bảo vệ cho việc chất thải không hề làm hại đến môi trường và con người. Họ nghĩ PR là một khoản chi phí chứ chưa quan niệm đó là một khoản đầu tư, họ nghĩ rằng bỏ chi phí vào PR thì phải thấy ngay được kết quả tốt đẹp. Ta thấy được một điều đó là các nhân viên PR ở đây đã khá thành công khi đưa ra những lý lẽ thuyết phục công chúng về việc chất thải không hề độc hại. Điều đó không chỉ đang lừa dối sự thật mà còn che mắt công chúng để những công ty này có thể tiếp tục thải ra các chất thải không hề được xử lý. Có thể nói những chiến dịch PR này đã được đầu tư rất kĩ. Dù cho người dân có kêu ca phàn nàn thế nào thì chất thải vẫn cứ được thải ra và nó tiếp tục đe doạ đến tính mạng con người. Đến đây chúng ta có thể đặt ra câu hỏi đó là: "đạo đức của PR để ở đâu"?

 

Những người làm PR chuyên nghiệp nói : "PR là nghệ thuật về một thương hiệu, bởi bất kỳ một sản phẩm nào khi đưa ra thị trường nhưng mấy ai biết được có những câu chuyện thú vị đằng sau những thứ dường như đơn giản". "PR là cha hạ bệ"- một bài báo đã nói như vậy, nhưng PR không phải là tất cả. Khi quảng cáo không đi đôi với chất lượng thì đó là cái ròng rọc nhanh nhất hạ bệ tài năng. Đấy là hiệu ứng ngược không thể tránh khỏi trong công nghệ lăng xê. Vì thế cho nên, muốn PR một cách hiệu quả thì các doanh nghiệp phải làm chủ được nó còn nếu không thì danh tiếng giữa "tiếng" và "tai" khi sử dụng công cụ này là rất mong manh. Do đó, không đơn giản như người ta vẫn nghĩ, để có thể đánh bóng cho thương hiệu của mình thì các nhân viên PR phải thiết lập những mối quan hệ thật tốt, có thể ví những người làm PR vừa là những chiến binh vừa là những nghệ sĩ, là chiến binh vì bạn thường xuyên phải chịu sức ép nên phải rèn luyện đấu tranh liên tục, còn là nghệ sĩ tức là bạn phải khéo léo xây dựng mối quan hệ, ứng xử thật thông minh trước những tình huống và làm thương hiệu thăng hoa.

 

Trong kinh doanh điều không thể thiếu phẩm chất đạo đức, đặc biệt là vấn đề PR cho thương hiệu. Thế nhưng một thực tế được đặt ra, đó là có được mấy công ty làm tốt được cả đạo đức lẫn kinh doanh. Trong thời buổi kinh tế thị trường và xu thế hội nhập hiện nay, chỉ vì một mối lợi trước mắt mà những chủ doanh nghiệp đã nhắm mắt làm ngơ, làm hại đến môi trường mà họ không ý thức được rằng điều đó có nguy hiểm như thế nào. Chỉ đến khi bị các cơ quan điều tra phát hiện thì họ mới dùng các chiến dịch PR như một công cụ để xoa dịu sự phẫn nộ của công chúng. Có thể thấy một thực tế vô cùng đau đớn ở Việt Nam đó là vụ án Vêđan "giết chết" sông Thị Vải. Thêm một câu hỏi được đặt ra đó là liệu còn bao nhiêu con sông đang bị "huỷ diệt" từng ngày từng giờ nữa đây. Và phải chăng chỉ có sông bị ô nhiễm thôi hay còn biết bao nhiêu môi trường sống khác cũng đang đe doạ ? Hàng chục năm qua con sông Thị Vải ấy vẫn rên rỉ, hàng ngàn người dân phải chịu biết bao nhiêu bệnh tật nhưng có ai giám lên tiếng nói ra sự thật? Điều đó xảy ra như một bài học đối với con người đó là "làm hại môi trường chính là đang làm hại chính bản thân mình", những người làm PR mà không giám đứng lên nói lên sự thật, không bảo vệ lẽ phải thì sẽ không phải là một PR chân chính. Bên cạnh PR là tốt thì vẫn có một bộ phận PR được gọi là "sát thủ kinh tế" vì nó có thể gây ra hậu quả khôn lường cho doanh nghiệp, đó chính là PR "đen". Nó là công cụ để hạ gục đối phương một cách ngoạn mục. Bởi có nhiều nhân viên PR, vì những món lợi trước mắt đã "xuyên tạc" sự thật. Điều đó đã làm cho nhiều người nghĩ rằng PR là xấu.  Sự thật đâu phải hoàn toàn là như vậy.

 

 Do đó, vấn đề đặt ra là gì đây? nếu là một nhân viên PR bạn sẽ đứng về phía công ty của mình hay đứng về lẽ phải?. Một vấn đề lớn đáng phải suy nghĩ, bởi làm một nhân viên PR thì cần tránh đi vào lối mòn, sáo rỗng và cũng ko nên biến người nổi tiếng thành những tấm bình phong che chắn cho thương hiệu. Chỉ nên hiểu rằng mình là người bổ trợ cho thương hiệu mà thôi. PR là linh hồn, những chiến dịch mà PR làm chính là cơ thể. Đó là một tổ chức thực thể thống nhất hoàn hảo. Nếu thiếu một trong số chúng thì tổ chức sẽ không tồn tại được lâu. Nắm rõ được đặc điểm đó của PR, không ít doanh nghiệp đã lợi dụng nó trong việc tạo dựng hình ảnh và che dấu những sự thật uẩn khúc bên trong công ty của mình. Vẫn biết là một nhân viên PR thì bạn phải bảo vệ được quyền lợi của công ty, những tổ chức thuê và trả tiền cho bạn. Nhưng cũng cần phải nói một điều : "PR chính là chiếc cầu hoà bình kết nối mọi người với nhau vì một cuộc đời tốt đẹp hơn". PR là sống. Nó có quá khứ, hiện tại và tương lai. Rút ra được những điều hay, dở từ quá khứ của PR để thực hiện tốt cho hiện tại nhằm mục đích đạt kết quả cao nhất như có thể trong tương lai. Có như vậy thì vòng đời của PR sẽ liên tục được nâng cấp, thương hiệu doanh nghiệp, tổ chức cá nhân sẽ vươn lên một tầm cao mới tốt hơn. Nghề PR là nghề mang tính dây chuyền rất cao, mỗi cá nhân là một bánh tàu, và chỉ cá nhân đó không hoàn thành nhiệm vụ của mình thì cả đoàn tàu sẽ lao đao. Tuy nhiên nếu bạn đã hoàn thành công việc của mình và sẵn lòng giúp đỡ người khác, nhận thêm công việc, dù là những việc nhỏ như: ngồi một chỗ và bỏ giấy vào phong bì để cho cá nhóm đẩy mạnh hơn tiến độ, bạn sẽ được đánh giá là "bánh tàu chủ lực". Vì thế cho nên, là một người trung gian thì bên cạnh việc bảo vệ quyền lợi của công ty, thì các nhân viên PR cũng phải nắm được những sự thật uẩn khuất bên trong để từ đó đưa ra những quyết định đúng đắn nhất, để vừa giảm thiểu được những thiệt hại không đáng có cho công ty, vừa có thể bảo vệ được quyền lợi cho công chúng.

 

Nguyễn Nguyệt Anh, Mai T Thủy, Đinh Ngọc Ánh và Phạm T Mai Hồng